Shkup, 8 maj 2026 – Arsimi dual nuk është vetëm një model arsimor, por një investim strategjik në të ardhmen e të rinjve, kompanive dhe ekonomisë maqedonase. Ky ishte mesazhi kryesor i debatit forum “Arsimi Dual – Lidhja ndërmjet kompanive dhe studentëve”, i mbajtur në Fakultetin Heidelberg në Shkup, me pjesëmarrjen e përfaqësuesve të odave ekonomike, sektorit të biznesit, organizatave ndërkombëtare të biznesit, komunitetit akademik, studentëve dhe prindërve.
Ngjarja hapi një diskutim thelbësor për një nga çështjet më të rëndësishme për të ardhmen e vendit: si arsimi të ndalojë së prodhuari vetëm diploma dhe të fillojë të krijojë të rinj të përgatitur për jetën reale, për kompanitë reale dhe për një treg pune që ndryshon më shpejt se kurrë më parë.
Prof. Dr. Siniša Naumoski, Drejtor i Përgjithshëm i Heidelberg, theksoi se misioni kryesor i Fakultetit Heidelberg është të ofrojë arsim që lidh dijen akademike, punën praktike dhe bashkëpunimin e drejtpërdrejtë me kompanitë:
“Duhet më në fund të fillojmë të krijojmë të rinj të përgatitur për jetën reale dhe për kompanitë. Studentët e Fakultetit Heidelberg nuk janë vetëm dëgjues në procesin arsimor, por partnerë në një model që u mundëson, që gjatë studimeve, të punojnë në kompani, të fitojnë përvojë, të zhvillohen profesionalisht dhe ta ndërtojnë të ardhmen e tyre këtu. Investimi më i madh sot nuk janë ndërtesat, makinat apo shifrat në llogaritë bankare. Investimi më i madh është arsimi që mund t’u ofrojmë të rinjve”, theksoi Naumoski.
Temë qendrore e diskutimit ishte pyetja se çfarë kërkojnë realisht kompanitë nga të rinjtë. Punëdhënësit gjithnjë e më shumë kërkojnë të rinj me aftësi praktike, pavarësi, aftësi komunikimi, mendim kritik, iniciativë dhe gatishmëri për mësim të vazhdueshëm.
Branko Azeski, Kryetar i Odës Ekonomike të Maqedonisë së Veriut, theksoi se arsimi dual është një model që mund ta zvogëlojë hendekun ndërmjet asaj që ofron arsimi formal dhe asaj që kërkon sektori real:
“Biznesi kërkon aftësi. Biznesi kërkon vlerë praktike – çfarë di realisht të bëjë një i ri kur hyn në vendin e punës. Nëse duam që shteti të ecë përpara, duhet të investojmë në arsim”, deklaroi Azeski.
Të rinjtë nuk duhet të hyjnë në tregun e punës vetëm pas diplomimit, por shumë më herët – përmes praktikës, mentorimit, detyrave reale dhe bashkëpunimit të drejtpërdrejtë me kompanitë. Pikërisht këtu arsimi dual e tregon vlerën e tij më të madhe, ishte një nga mesazhet kryesore.
Nga perspektiva ndërkombëtare, Boban Popeski, Drejtor Ekzekutiv i Lockport Finance (SHBA), theksoi se tregu global tashmë funksionon sipas rregullave të reja, ku:
“Inteligjenca artificiale do të automatizojë një pjesë të detyrave që sot mësohen dhe kryhen, por kompetencat njerëzore – komunikimi, lidershipi, shitja, marrja e vendimeve nën presion dhe zgjidhja e situatave komplekse – do të mbeten vendimtare. Ata që fillojnë më herët të punojnë, të gabojnë dhe të mësojnë në mjedise reale, do të përshtaten shumë më mirë në të ardhmen. Në ekonominë e re, përveç diplomës, përvoja është thelbësore”, tha Popeski.
Antje Vandelt, delegate e AHK – Shoqatës Ekonomike Gjermano-Maqedonase, prezantoi modelin gjerman të arsimit dual si një sistem në të cilin kompanitë, odat dhe institucionet arsimore zhvillojnë së bashku programet mësimore, standardet e cilësisë dhe trajnimin praktik.
“E ardhmja e arsimit nuk do të jetë në grumbullimin e informacionit. Informacioni është i qasshëm. Ajo që nevojitet është që të rinjtë të mësojnë si ta menaxhojnë informacionin, si t’i përdorin teknologjitë dhe si të marrin vendime”, deklaroi Vandelt.
Sipas Eliza Prenjov, Presidente e Odës Globale Amerikano-Ballkanike të Tregtisë, “Përshtatshmëria, komunikimi dhe aftësia për sjellje profesionale në një mjedis biznesi janë thelbësore. Praktika u ndihmon studentëve të zbulojnë talentet e tyre, interesat më të mëdha dhe drejtimin në të cilin mund të zhvillohen më së shumti.”
Panelistët u pajtuan se Maqedonia e Veriut ka të rinj me potencial, por sistemi duhet t’u ofrojë më shumë mundësi, lidhje më të forta me kompanitë dhe një perspektivë të qartë zhvillimi. Praktika, mentorimi dhe përvoja e punës gjatë studimeve janë thelbësore që të rinjtë të mbeten të motivuar, konkurrues dhe të gatshëm për të ndërtuar karrierën e tyre në vend.
Përfundimi i debatit ishte se arsimi dual duhet të bëhet një model më gjerësisht i zbatueshëm, sepse krijon përfitime për të gjitha palët: studentët fitojnë njohuri që mund të zbatohen menjëherë, kompanitë fitojnë kuadro të përgatitura për proceset reale të punës, ndërsa ekonomia fiton bazë për produktivitet më të madh, inovacion dhe konkurrueshmëri.
Fakulteti Heidelberg në Shkup, si institucioni i parë i arsimit të lartë në Maqedoni dhe më gjerë në rajon që zbaton në mënyrë sistematike modelin e arsimit dual, konfirmoi rolin e tij si iniciator i një qasjeje të re në arsim – një qasje ku studentët mësojnë, punojnë, fitojnë përvojë dhe përgatiten për një të ardhme ku dijet duhet të jenë të lidhura me ekonominë reale.
Arsimi dual nuk është më çështje zgjedhjeje, por domosdoshmëri. Pyetja nuk është nëse kemi nevojë për një model të tillë, por sa shpejt dhe sa cilësisht mund ta zhvillojmë atë për të krijuar gjenerata të gatshme për sukses – si në vend, ashtu edhe në tregun global.
Rreth Heidelberg Business School – Faculty Skopje
Heidelberg Business School – Faculty Skopje është një institucion modern i arsimit të lartë që ofron modelin gjerman të arsimit dual, të orientuar drejt aftësive praktike, punësueshmërisë dhe konkurrueshmërisë ndërkombëtare të studentëve.
